Elk schooljaar zien wij weer vragen terugkomen over het gebruik van beeldmateriaal. Vaak is de vraag hoe je toestemming gebruikt en aan welke voorwaarden dit moet voldoen. In dit artikel zetten we dit kort en duidelijk uiteen.

Wanneer is toestemming nodig?
Foto’s en video’s van leerlingen zijn persoonsgegevens en vallen onder de AVG. Dat betekent dat je in veel gevallen expliciete toestemming nodig hebt. Wanneer een leerling jonger is dan 16 jaar, is ook de toestemming van een ouder vereist. Leerlingen boven de 16 mogen zelf bepalen of ze toestemming geven of niet.

In welke situaties moeten scholen toestemming vragen bij beeldmateriaal?
De meest voorkomende situaties waarin scholen toestemming nodig hebben voor het gebruik van beeldmateriaal, is het publiceren van foto’s en video’s op de website, sociale media of een nieuwsbrief.

Een situatie die ook nog wel eens voor komt is dat een school een livestream van een les verzorgt voor een zieke leerling. Hiervoor is meestal geen toestemming nodig behalve wanneer je andere leerlingen in beeld brengt. Wel dien je ouders van de andere kinderen te informeren en mag je de beelden niet zonder toestemming opslaan.

Aan welke voorwaarden moet toestemming voldoen?
Wanneer een situatie zich voordoet waarvoor toestemming is vereist, is het belangrijk om de criteria te weten waaraan toestemming dient te voldoen. Zo moet toestemming:

• Vrij gegeven zijn

Er mag geen druk uitgeoefend worden op de leerling of ouders. Ook mogen er geen nadelige gevolgen verbonden zijn aan het weigeren van toestemming geven.

• Ondubbelzinnig zijn

Het moet duidelijk zijn dat de leerling toestemming heeft gegeven. Stilzwijgende of impliciete toestemming, zoals kiezen om te participeren aan een evenement dat wordt opgenomen, is dus niet geldig.

• Specifiek zijn

Het is niet de bedoeling dat een school vraagt om toestemming voor “doeleinden die belangrijk zijn voor de school”. De toestemming dient voor een specifiek doel te worden gevraagd en leerlingen en ouders moeten over dit doel worden geïnformeerd.

Wat kan een school doen om zeker te zijn dat ze beeldmateriaal en toestemming correct gebruiken?
Hoewel de voorgaande drie criteria alles is wat wettelijk vereist is voor het geldig gebruiken van beeldmateriaal op basis van toestemming, zijn er een aantal aanvullende voorwaarden die wij scholen aanraden om te implementeren:

• Vraag toestemming elk jaar opnieuw aan

Het komt nog wel eens voor dat kinderen of ouders het ene jaar het heel leuk vinden om beeldmateriaal van hun kinderen online te zien, maar het volgende jaar niet meer. Gezien kinderen in deze periode veel verandering doorgaan, kunnen deze voorkeuren ook regelmatig veranderen. Vraag dus voor de zekerheid elk jaar opnieuw toestemming of wijs leerlingen/ouders jaarlijks op de mogelijkheid om hun toestemmingsvoorkeuren te wijzigen.

• Intrekken moet gemakkelijk zijn

Een vereiste vanuit de AVG is dat het intrekken van toestemming even makkelijk moet zijn als het geven hiervan. Vereis dus niet van een leerling dat ze bijvoorbeeld een specifieke leraar moeten aanspreken terwijl de toestemming is gegeven via de mail.

• Informeer ouders

Hoewel je als school niet persé verantwoordelijk bent voor wat ouders wel en niet publiceren, is het raadzaam om hier gezamenlijk afspraken over te maken. Informeer ouders hoe de school omgaat met beeldmateriaal en dat sommige leerlingen geen toestemming geven om zichtbaar te zijn op beeldmateriaal. Vraag daarom om terughoudendheid in het posten van beeldmateriaal waar andere leerlingen op staan.

Voor meer informatie over beeldmateriaal en ouders: